Prawa autorskie
W tej sekcji znajdziesz odpowiedzi na często zadawane pytania na temat praw autorskich, z których dowiesz się m.in., jak chronić własne treści i nie naruszyć praw autorskich innych osób podczas publikowania materiałów na Facebooku i Instagramie, a także jak Facebook i Instagram rozpatruje zgłoszenia naruszenia praw autorskich. Jeżeli przypuszczasz, że ktoś bezprawnie wykorzystuje Twoje dzieło chronione prawem autorskim, możesz wypełnić ten formularz (dla Facebooka) oraz ten formularz (dla Instagramu).
Pamiętaj, że przepisy obowiązujące w poszczególnych krajach mogą się różnić. Więcej informacji na temat praw autorskich uzyskasz w witrynie U.S. Copyright Office (Amerykańskiego Biura ds. Praw Autorskich) lub Światowej Organizacji Własności Intelektualnej (WIPO). Instagram nie udziela porad prawnych, dlatego w przypadku wątpliwości dotyczących praw autorskich warto zasięgnąć opinii prawnika.
Jaką ochronę zapewniają prawa autorskie?
W większości krajów prawo autorskie jest prawem ustawowym chroniącym oryginalne dzieła autorskie. Zwykle twórca oryginalnego dzieła uzyskuje prawo autorskie do niego w momencie utworzenia. Prawem autorskim chronionych jest wiele różnych rodzajów treści, m.in.:
- Materiały wizualne lub audiowizualne: treści wideo, filmy, programy i transmisje telewizyjne, gry wideo, obrazy, zdjęcia.
- Treści dźwiękowe: utwory, kompozycje muzyczne, nagrania dźwięku, nagrania wypowiedzi ustnych.
- Treści pisane: książki, sztuki teatralne, rękopisy, artykuły, zapisy nutowe.
Pamiętaj, że prawo autorskie chroni tylko oryginalne dzieła.
Aby treść została uznana za wystarczająco oryginalną do objęcia ochroną prawem autorskim, musi być dziełem autora i musi być utworzona określonym nakładem pracy twórczej.
Ogólnie uznaje się, że nazwy, tytuły, slogany i krótkie frazy nie są wystarczająco oryginalnymi dziełami w tym kontekście. Na przykład symbol „+” raczej nie będzie podlegać ochronie, ale obraz przedstawiający kształty i kolory ułożone w niepowtarzalny sposób już tak.
Zasadniczo prawo autorskie nie chroni faktów ani pomysłów, może jednak chronić oryginalne wypowiedzi lub obrazy wyrażające dany fakt lub pomysł. Oznacza to, że masz prawo wyrazić ten sam pomysł lub fakt co inny autor, ale nie możesz skopiować dokładnej formy wyrażenia.
Na przykład wizja mężczyzny przeżywającego w nieskończoność ten sam dzień może być trudna do uznania za dzieło chronione prawem autorskim, ale scenariusz przedstawienia lub filmu opartego na tej wizji – jak najbardziej.
Dowiedz się, czy posiadasz prawa autorskie
Najczęściej właścicielem praw autorskich do oryginalnego dzieła jest jego twórca. Na przykład jeśli namalujesz obraz, będziesz prawdopodobnie właścicielem praw do niego. Podobnie jest w przypadku zdjęć – prawa autorskie należą prawdopodobnie do osoby fotografującej.
Mogą jednak wystąpić sytuacje, gdy będziesz uważać się za właściciela praw autorskich do dzieła, jednak w rzeczywistości będzie inaczej. Przykład:
- Jeśli pojawiasz się na zdjęciu lub filmie, nie musi to oznaczać, że masz prawa autorskie do niego.
- Gdy zrobisz zdjęcie rzeźbie, nie oznacza to, że masz prawo zabraniać innym osobom robienia zdjęć tej samej rzeźbie.
- Jeśli tworzysz treści w ramach obowiązków służbowych, możesz nie być właścicielem praw autorskich do tych treści. W takich przypadkach przepisy często uznają, że „autorem” treści w interpretacji prawa autorskiego jest Twój pracodawca.
Jeśli nie masz pewności co do zakresu swoich praw autorskich odnośnie do danych treści, warto zasięgnąć opinii prawnika.
Twoje prawa jako właściciela praw autorskich
Jako właścicielowi praw autorskich przysługują Ci określone uprawnienia. Możesz uniemożliwić innym osobom kopiowanie i rozpowszechnianie Twoich dzieł oraz tworzenie nowych treści na podstawie tych dzieł. Wykonanie jednej z tych czynności bez zgody właściciela praw autorskich jest zwykle interpretowane jako naruszenie tych praw.
Jeśli na przykład ktoś opublikuje Twoje zdjęcie lub Twój film, uznaje się, że wykonał on kopię tych materiałów. Podobnie jest w przypadku utworu użytego w ścieżce dźwiękowej filmu, nawet jeśli kopia utworu została zakupiona w innej usłudze.
Będąc właścicielem praw autorskich, możesz udzielać zezwolenia na używanie swoich treści innym osobom oraz masz prawo uniemożliwiać im używanie tych treści bez zezwolenia.
Jak długo obowiązują prawa autorskie?
Ochrona praw autorskich nie trwa wiecznie. Po upłynięciu określonego czasu treści przestają być chronione i przechodzą do „domeny publicznej”. Kiedy dzieło znajdzie się w domenie publicznej, będzie dostępne do ogólnego użytku dla wszystkich.
Głównym celem prawa autorskiego jest zachęcanie ludzi do działalności twórczej. Z tego powodu domena publiczna gwarantuje właścicielowi praw autorskich określone prawa jedynie przez ograniczony czas. Okres ochrony pomiędzy prawem autorskim a domeną publiczną jest na tyle długi, aby autor miał motywację do tworzenia, a jednocześnie na tyle krótki, aby inne osoby mogły korzystać z dzieł bez zezwolenia po jego upłynięciu.
O tym, kiedy dzieło przechodzi do domeny publicznej, decyduje wiele czynników. Wszystko zależy m.in. od czasu i miejsca publikacji, rodzaju treści oraz wydawcy. Na przykład według konwencji berneńskiej, międzynarodowej umowy dotyczącej praw autorskich, większość rodzajów treści podlega ochronie przez co najmniej 50 lat po śmierci autora. Kraje mogą jednak ustalać dłuższe okresy obowiązywania praw autorskich.
Różnice między prawem autorskim i znakiem towarowym
W większości krajów istnieją osobne pojęcia praw autorskich i znaków towarowych. Oba te narzędzia służą innym celom.
Zadaniem prawa autorskiego jest propagowanie twórczości i motywowanie autorów do tworzenia oryginalnych dzieł dla dobra całego społeczeństwa. Prawo autorskie chroni takie dzieła, jak zdjęcia, materiały wideo, filmy czy utwory muzyczne. Należy również mieć na uwadze, że w USA ustawa Digital Millennium Copyright Act (DMCA) dotyczy jedynie praw autorskich i nie ma zastosowania do znaków towarowych.
Zadaniem znaków towarowych jest z kolei uniemożliwianie innym podmiotom wprowadzania w błąd klientów przez oferowanie towarów opatrzonych znakiem innej firmy (np. logo marki). Znaki towarowe chronią nazwy marek, slogany, logo i inne symbole pozwalające klientom określić pochodzenie towarów lub usług.
Prawa autorskie i publikowanie treści na platformach Meta
Zgodnie z Regulaminem Facebooka i Regulaminem Instagramu oraz naszymi Standardami społeczności możesz publikować na tych platformach treści, które nie naruszają praw własności intelektualnej innych osób. Najpewniejszą metodą uzyskania pewności, że treści publikowane na platformach Meta, takich jak Facebook i Instagram, nie naruszają praw autorskich, jest publikowanie wyłącznie treści utworzonych przez siebie.
Publikowanie na platformach Meta treści ułatwiających naruszanie praw autorskich za pośrednictwem nieautoryzowanych urządzeń lub usług jest również zabronione.
Możesz naruszyć czyjeś prawa autorskie, publikując treści tej osoby na platformach Meta, lub ułatwić naruszenie praw autorskich, nawet jeśli:
- Treści zostały zarejestrowane przy użyciu Twojego sprzętu nagrywającego (np. utwór odtwarzany w tle podczas przyjęcia, koncertu, wydarzenia sportowego, wesela itd.).
- Dodasz informacje o właścicielu praw autorskich.
- Dodasz informację, że celem publikacji nie jest naruszenie praw autorskich.
- Celem publikacji nie jest osiągnięcie zysku.
- Chronione treści zostały zmodyfikowane lub uzupełnione o utworzone przez Ciebie materiały.
- Treści były dostępne w Internecie.
- Inne osoby opublikowały te same treści.
- Uznasz, że jest to przypadek dozwolonego użytku.
- Korzystasz z nieautoryzowanego urządzenia lub usługi transmisji strumieniowej (przykłady: aplikacja lub usługa po „jailbreaku” lub ze złamanymi zabezpieczeniami).
Zanim opublikujesz treści na Instagramie, odpowiedz na poniższe pytania:
- Czy wszystkie treści zostały utworzone przeze mnie?
- Czy mam zezwolenie na użycie wszystkich treści zawartych w poście?
- Czy sposób użycia treści stanowi wyjątek w zakresie prawa autorskiego?
- Czy treść jest chroniona prawem autorskim (np. czy jest to krótki fragment, koncepcja lub pomysł albo dzieło, które trafiło do domeny publicznej)?
Takie zezwolenie, najlepiej w formie pisemnej, warto uzyskać od autora dzieła przed opublikowaniem treści na platformach Meta. Możesz wykorzystywać treści innych osób, o ile uzyskasz ich zgodę, na przykład nabywając licencję. Możesz mieć prawo do skorzystania z treści innych osób, jeśli znajdują się one w domenie publicznej, ich wykorzystanie jest dozwolone lub istnieje inny wyjątek w prawie autorskim.
Przypadki dozwolonego użytku
Przepisy na całym świecie uznają, że sztywne trzymanie się przepisów prawa autorskiego w niektórych przypadkach może być niesprawiedliwe, niestosownie ograniczać kreatywność bądź uniemożliwiać powstawanie oryginalnych utworów, co miałoby negatywny wpływ na interes publiczny. Przepisy te zezwalają na wykorzystanie w niektórych okolicznościach utworów innych autorów chronionych prawem autorskim. Typowym przykładem może być wykorzystanie ich do celów krytyki, komentowania, parodii, satyry, przedstawienia wiadomości, nauczania, do celów edukacyjnych czy badawczych.
W Stanach Zjednoczonych i niektórych innych państwach obowiązuje doktryna „odpowiedniego użytkowania”, podczas gdy inne państwa, w tym państwa Unii Europejskiej, stosują wyjątki lub ograniczenia w zakresie prawa autorskiego. Takie wyjątki lub ograniczenia zezwalają użytkownikom na wykorzystanie w określonych przypadkach materiału chronionego prawem autorskim. Użytkownik powinien zasięgnąć porady prawnej, jeśli ma pytania dotyczące możliwości wykorzystania zgodnie z prawem treści innych autorów chronionych prawem autorskim.
Ponieważ stwierdzenie, czy dana sytuacja jest przypadkiem dozwolonego użytku, często bywa trudne, warto rozważyć następujące czynniki prawne:
- Cel i charakter użycia treści (np. czy jest to użycie komercyjne czy związane z edukacyjną działalnością non profit):
Czy chroniona oryginalna treść została przekształcona lub zmieniona przez dodanie nowego znaczenia, kontekstu bądź wyrazu? Dużo łatwiej uznać za przypadek dozwolonego użytku fotografię modelki w artykule na temat zjawiska poprawiania zdjęć niż wtedy, gdy taka fotografia zostanie zamieszczona bez żadnego komentarza. Również parodie można uznać za przypadki dozwolonego użytku, gdy imitują oryginalne dzieło w celu jego skomentowania lub skrytykowania wad.
Czy treść została użyta w celach komercyjnych, czy prywatnych? Komercyjne wykorzystanie treści (czyli takie, którego celem jest osiągnięcie zysku) zwykle trudniej jest uznać za przypadek dozwolonego użytku.
- Charakter treści chronionych prawem autorskim:
Korzystanie z treści opisujących rzeczywistość, takich jak mapy czy bazy danych, zwykle łatwiej jest uznać za przypadki dozwolonego użytku, niż użycie fragmentów dzieł w dużym stopniu wymyślonych, takich jak wiersze czy filmy fantastyczno-naukowe.
- Proporcja objętości i znaczenia fragmentu użytego utworu chronionego prawem autorskim w stosunku do całej jego objętości:
Użycie niewielkich fragmentów chronionego utworu będzie łatwiej uznać za przypadek dozwolonego użytku niż skopiowanie całej jego treści. Jednak nawet wykorzystanie jedynie krótkiego fragmentu może nie zostać uznane za przypadek dozwolonego użytku, jeśli jest to fragment najważniejszy (zawiera centralny przekaz utworu).
- Wpływ użycia treści na potencjalny rynek zbytu lub wartość chronionego utworu:
Czy użycie treści spowoduje, że odbiorcy przestaną kupować lub oglądać oryginalny utwór? Jeśli tak, nie jest to zgodne z doktryną dozwolonego użytku.
Więcej informacji o klasyfikacji dozwolonego użytku w Stanach Zjednoczonych można znaleźć w indeksie dozwolonego użytku U.S. Copyright Office.
Wyjątki w zakresie prawa autorskiego
Stosowanie wyjątków i ograniczeń w zakresie prawa autorskiego różni się w poszczególnych krajach. Zasadniczo w państwach, które stosują takie wyjątki i ograniczenia, wykorzystanie utworów chronionych prawem autorskim nie powinno bezzasadnie naruszać interesów podmiotów uprawnionych. Każde państwo członkowskie musi zapewnić użytkownikom prawo do następujących wyjątków przy udostępnianiu treści: cytowanie, krytyka, recenzowanie, korzystanie do celów karykatury, parodii lub pastiszu. Więcej informacji na temat ochrony praw autorskich w UE dostępnych jest w witrynie internetowej EUIPO.
Naruszenie praw autorskich
Możesz naruszyć prawa autorskie innej osoby nawet w sposób nieumyślny. W większości przypadków nie należy wykorzystywać treści chronionych prawem autorskim bez zezwolenia.
Pamiętaj, że wykorzystanie treści należących do innej osoby może naruszać prawa autorskie, nawet gdy:
- Dodasz informacje o właścicielu praw autorskich.
- Dodasz informację, że celem publikacji nie jest naruszenie praw autorskich.
- Uznasz, że jest to przypadek dozwolonego użytku.
- Celem publikacji nie jest osiągnięcie zysku.
- Treści zostały legalnie kupione lub pobrane (np. na płycie DVD lub jako utwór z Internetu).
- Chronione treści zostały zmodyfikowane lub uzupełnione o utworzone przez Ciebie materiały.
- Treści były dostępne w Internecie.
- Treści zostały zarejestrowane przy użyciu Twojego sprzętu nagrywającego (np. podczas projekcji filmu, koncertu lub wydarzenia sportowego).
- Inne osoby opublikowały te same treści.
Dowiedz się więcej na temat praw autorskich i ich zakresu. Jeśli usuniemy opublikowane przez Ciebie treści na podstawie zgłoszenia dotyczącego praw własności intelektualnej, przesłanego za pośrednictwem formularza online, otrzymasz z Facebooka lub Instagramu powiadomienie mogące zawierać imię i nazwisko oraz adres e-mail właściciela praw, który dokonał zgłoszenia, i/lub szczegóły tego zgłoszenia. Jeśli uważasz, że Twoje materiały nie powinny zostać usunięte, skontaktuj się bezpośrednio z właścicielem praw, aby spróbować rozwiązać problem.
W przypadku nieotrzymania wiadomości e-mail dotyczącej usuniętych treści sprawdź adres e-mail powiązany z Twoim kontem na Facebooku lub Instagramie. Podstawowy adres e-mail znajdziesz w ustawieniach konta. Jeśli e-mail od nas w dalszym ciągu nie doszedł, warto sprawdzić ustawienia powiadomień na Facebooku lub Instagramie oraz folder spamu poczty e-mail.
Zgłaszanie naruszeń praw autorskich
Jeśli uważasz, że zawartość na Facebooku lub Instagramie narusza Twoje prawa autorskie, możesz podjąć któreś z następujących działań:
- Możesz przesłać do nas zgłoszenie, wypełniając ten formularz (dla Facebooka) i ten formularz (dla Instagramu).
- Możesz skontaktować się z naszym przedstawicielem. W takim przypadku pamiętaj, aby dołączyć do zgłoszenia wypełnione w całości roszczenie dotyczące naruszenia praw autorskich.
- Może Ci się udać rozwiązać problem bez kontaktowania się z Meta, wysyłając wiadomość do osoby, która opublikowała zawartość.
Uwaga:
- Tylko właściciel praw autorskich lub jego autoryzowany przedstawiciel może zgłosić naruszenie tych praw. Jeżeli uważasz, że treść zamieszczona na Facebooku lub Instagramie narusza prawo autorskie innej osoby, możesz poinformować o tym właściciela tych praw.
- W ramach standardowej procedury przekażemy imię i nazwisko właściciela praw, Twój e-mail oraz szczegóły zgłoszenia osobie, która opublikowała zgłaszane materiały. Jeśli przesyłasz zgłoszenie z upoważnienia innego podmiotu, przekażemy nazwę instytucji lub klienta, do których należą odpowiednie prawa autorskie. Na potrzeby takich sytuacji warto podać swój firmowy lub służbowy e-mail.
Zanim prześlesz zgłoszenie, zastanów się, czy treści, które chcesz zgłosić, mogą stanowić dozwolone wykorzystanie praw autorskich lub praw do znaku towarowego. Jeśli nie masz pewności, czy zgłaszana treść narusza Twoje prawa własności intelektualnej, ponieważ na przykład może być objęta doktryną dozwolonego użytku, zasięgnij opinii prawnika.
Pamiętaj, że przesłanie zgłoszenia dotyczącego naruszenia praw własności intelektualnej to poważna sprawa, która może mieć konsekwencje prawne. Celowe przesyłanie zwodniczych lub nieprawdziwych zgłoszeń dotyczących naruszenia praw autorskich lub praw do znaku towarowego może prowadzić do podjęcia przez serwis Facebook stosownych działań, takich jak zamknięcie konta.
W przypadku praw autorskich należy zauważyć, że celowe przesłanie zwodniczego lub nieprawdziwego zgłoszenia może również wiązać się z pociągnięciem do odpowiedzialności za szkody zgodnie z sekcją 512(f) amerykańskiej ustawy Digital Millennium Copyright Act (DMCA) lub na podstawie podobnych przepisów prawa w innych krajach.
Jedynie właściciel praw własności intelektualnej lub jego autoryzowany przedstawiciel może zgłosić podejrzenie naruszenia tych praw. Jeżeli uważasz, że treść zamieszczona w serwisie Instagram narusza prawo autorskie lub prawo do znaku towarowego innego podmiotu, skontaktuj się bezpośrednio z właścicielem tego prawa.
Najszybszym i najłatwiejszym sposobem na przesłanie naszemu przedstawicielowi zgłoszenia dotyczącego naruszenia praw autorskich na podstawie ustawy DMCA jest wypełnienie formularza online.
Jeśli chcesz skontaktować się z przedstawicielem, używając innych (i bardziej czasochłonnych) metod, napisz na adres:
- Meta Platforms, Inc. Attn: Meta Designated Agent 1601 Willow Road Menlo Park, California 94025 650.543.4800 (telefon)
Uwaga: jeżeli przesyłasz zgłoszenie naszemu przedstawicielowi za pośrednictwem innych metod niż formularz online, pamiętaj o załączeniu kompletnego powiadomienia o naruszeniu praw autorskich.
Odwołanie od decyzji o usunięciu treści
Gdy właściciel praw prześle nam zgłoszenie naruszenia jego praw własności intelektualnej przez treści opublikowane przez Ciebie na Facebooku lub Instagramie, możemy być zmuszeni do natychmiastowego usunięcia takich treści z Facebooka lub Instagramu bez uprzedniego kontaktowania się z Tobą.
Jeśli usuniemy opublikowane przez Ciebie treści na podstawie zgłoszenia dotyczącego praw własności intelektualnej, przesłanego za pośrednictwem formularza online, otrzymasz od Meta powiadomienie mogące zawierać imię i nazwisko oraz adres e-mail właściciela praw, który dokonał zgłoszenia, oraz/lub szczegóły tego zgłoszenia. Jeśli uważasz, że Twoje materiały nie powinny zostać usunięte, skontaktuj się bezpośrednio z właścicielem praw, aby spróbować rozwiązać problem.
Jeśli jesteś administratorem strony i inny administrator opublikuje na stronie treści, które zostaną usunięte z powodu zgłoszenia dotyczącego praw własności intelektualnej, otrzymasz powiadomienie z informacjami o usuniętych treściach oraz danymi tego administratora, który je opublikował.
Jeśli zawartość opublikowana przez Ciebie w grupie została usunięta w związku ze zgłoszeniem dotyczącym własności intelektualnej, administratorzy grupy również zostaną powiadomieni o usunięciu i tożsamości członka grupy, który opublikował usuniętą zawartość.
Jeżeli Twoją zawartość usunięto w wyniku zgłoszenia dotyczącego praw autorskich, możesz złożyć odwołanie. W przesłanej przez nas wiadomości znajdziesz wskazówki dotyczące procedury odwołania. Podobnie, jeśli treści zostały usunięte w oparciu o procedury dotyczące zgłoszeń i odwołań określone w amerykańskiej ustawie DMCA (Digital Millennium Copyright Act), możesz złożyć odwołanie na podstawie ustawy DMCA. W tym przypadku instrukcję również znajdziesz w wiadomości od nas. Dowiedz się więcej na temat naszych procedur odwołania.
Administratorzy grupy zostaną powiadomieni o zawartości usuniętej z ich grupy z powodu naruszenia praw własności intelektualnej, ale tylko osoba, która ją opublikowała, będzie mogła się odwołać.
Zasady dotyczące osób dopuszczających się wielokrotnych naruszeń
Jeśli będziesz wielokrotnie publikować treści naruszające prawa własności intelektualnej innych osób, np. prawa autorskie lub do znaków towarowych, możemy zablokować Twoje konto lub usunąć Twoją stronę na podstawie zasad Instagramu dotyczących wielokrotnego naruszania praw.
Zgodnie z tymi zasadami możemy też ograniczyć Ci możliwość publikowania zdjęć i filmów oraz zablokować dostęp do niektórych funkcji na Instagramie. Podjęte działania mogą zależeć od charakteru i miejsca publikacji zgłoszonych treści.
Jeśli opublikowane przez Ciebie treści zostaną przywrócone w wyniku odwołania lub wycofania zgłoszenia przez właściciela praw, uwzględnimy ten fakt podczas egzekwowania zasad przeciwdziałania wielokrotnym naruszeniom praw autorskich.
Dowiedz się więcej na temat tego, co możesz zrobić, jeśli uważasz, że Twoje konto zostało wyłączone przez Instagram lub Facebooka przez pomyłkę.