Telif hakkı

Çoğu ülkede telif hakkı, eser yaratıcılarının özgün eserlerini koruyan yasal bir haktır. Genellikle, özgün bir eser oluşturursanız eseri oluşturduğunuz anda bir telif hakkı sahibi olursunuz. Telif hakkı, aşağıdakiler dahil olmak üzere çok çeşitli türde eserleri kapsar:

Sadece orijinal bir eserin telif haklarınca korunabileceğini lütfen unutmayın.

Telif hakkıyla korunacak kadar orijinal sayılması için bir eserin, eser yaratıcısı tarafından oluşturulması ve az da olsa yaratıcılık içermesi gerekir.

Genellikle adlar, başlıklar, sloganlar veya kısa sözcük grupları, telif hakkı korumasına alınacak kadar orijinal değildir. Örneğin "+" sembolü telif hakkına tabi değilken, benzersiz bir desen haline getirilmiş şekillerle ve renklerle dolu bir resim genellikle telif hakkıyla korunabilir özelliktedir.

Telif hakkı genellikle gerçek bilgileri veya fikirleri korumaz ancak bir gerçeği veya fikri ifade eden özgün sözcükleri veya görselleri koruyabilir. Diğer bir deyişle, eser yaratıcısının fikri veya gerçek bilgiyi ifade etme şeklini kopyalamadığınız sürece bir eser sahibiyle aynı fikri veya gerçek bilgiyi ifade edebilirsiniz.

Örneğin, bir oyun yazarı, bir insanın her sabah uyandıktan sonra aynı günü yaşaması fikrini telif hakkıyla koruyamaz ancak bu fikri ifade eden bir oyunun metni veya filmin senaryosu telif hakkına tabi olabilir.

Genel olarak bir orijinal bir eserin telif hakkına eseri oluşturan kişi sahip olur. Örneğin, bir resim yaptığınızda bu resmin telif hakkı büyük olasılıkla size aittir. Aynı şekilde bir fotoğraf çektiğinizde bu fotoğrafın telif hakkı büyük olasılıkla sizdedir.

Yaratıcı bir eserin telif hakkına sahip olduğunuzu düşündüğünüz ancak telif hakkına sahip olmadığınız durumlar olabilir. Örneğin:

Bir orijinal eserdeki telif haklarının ne kadarına sahip olduğunuzu bilmiyorsanız haklarınız üzerinde tavsiyede bulunması için bir avukatla iletişime geçmeniz faydalı olabilir.

Telif hakkı sahibi olarak çeşitli yasal haklarınız bulunmaktadır. Bu haklara, başkalarının eserinizi kopyalamasını veya dağıtmasını ya da eserinizi temel alan yeni eserler oluşturmasını önleme hakkınız da dahildir. Genellikle telif hakkı ihlali, birisinin telif hakkı sahibinin izni olmadan bu faaliyetlerde bulunması halinde gerçekleşir.

Örneğin, birisi sizin fotoğrafınızı veya videonuzu yüklediğinde bu fotoğrafın veya videonun bir kopyasını oluşturur. Birisi bir şarkıyı bir videoda arka plan müziği olarak kullandığında da aynısı geçerlidir. Kişinin başka bir hizmette bu şarkı için ücret ödemiş olması durumu değiştirmez.

Bir telif hakkının sahibiyseniz telif hakkıyla korunan eserinizin kullanımına izin verme ve başkalarının telif hakkıyla korunan eserinizi izinsiz olarak kullanmasını engelleme hakkınız saklıdır.

Telif hakkı koruması sonsuza kadar devam etmez. Bir eser, belirli bir süreden sonra telif hakkı korumasını kaybeder ve "kamu malı" haline gelir. Bir eser kamu malı haline geldiğinde herkes tarafından serbestçe kullanılabilir.

Telif hakkı yasasının temel amacı, insanları yaratıcı eserler üretmeye teşvik etmektir. Bu nedenle, eserin kamu malı haline gelmesi telif hakkı sahiplerinin belirli haklara yalnızca sınırlı bir süre boyunca sahip olmasını sağlar. Telif hakkı yasası ve kamu malı arasındaki bu denge, eser sahibini yaratıcı eser üretmeye teşvik etmekle birlikte diğer kişilere de telif hakkının süresi dolduktan sonra söz konusu eseri izin almadan kullanma olanağı tanır.

Bir eserin ne zaman kamu malı haline geldiğini belirleyen pek çok faktör vardır. Eserin ilk olarak nerede ve ne zaman yayınlandığı, eserin türü ve yayıncısı bu faktörlerden bazılarıdır. Örneğin, telif hakları hakkında uluslararası bir anlaşma olan Bern Konvansiyonu, birçok türdeki eser için telif haklarının eseri yaratanın ölümünü takiben en az 50 yıl geçerli kalması gerektiğini belirtmektedir. Ancak ülkeler, kendi yasalarında telif hakları için daha uzun süreler belirleyebilir.

Birçok ülkenin yasaları, telif haklarını ve ticari markaları birbirinden farklı kavramlar olarak değerlendirir. Telif hakkı yasaları ve ticari marka yasaları iki ayrı amaca hizmet eder.

Telif hakları, kamu yararı gözetilerek yaratıcılığı teşvik etmeyi ve orijinal eserlerin yaratılmasını özendirmeyi amaçlar. Telif hakları fotoğraflar, videolar, filmler ve müzik gibi orijinal eserleri korur. Aynı zamanda, ABD'de Dijital Milenyum Telif Hakkı Yasası (DMCA) yalnızca telif hakları için geçerli olup ticari markalar için geçerli değildir.

Ticari marka yasaları, tüketicilerin zarar görmesini engellemeyi amaçlar. Bu yasalar, bir ticari markayı (örneğin, bir markanın logosunu) hak sahibi dışındaki kişilerin tüketicilerde kafa karışıklığı yaratacak şekilde kullanmasını yasaklar. Ticari marka yasaları; marka adlarını, sloganları, logoları ve tüketicilerin mal veya hizmet kaynaklarını tespit etmesine yardımcı olan diğer sembolleri korur.

Facebook'un Kullanım Koşulları, Instagram'ın Kullanım Koşulları ve Topluluk Standartlarımız kapsamında bu platformlarda yalnızca başka birinin fikri mülkiyet haklarını ihlal etmeyecek içerikler paylaşabilirsiniz. Facebook ve Instagram gibi Meta platformlarında paylaştıklarınızın telif hakkı yasalarını ihlal etmediğini doğrulamanın en iyi yolu, sadece kendi oluşturduğunuz içerikleri paylaşmaktır.

Meta platformlarında izinsiz cihazlar veya hizmetler aracılığıyla telif hakkı ihlalini kolaylaştıran içeriklerin yayınlanmasına da izin verilmez.

Meta platformlarında bir başkasının içeriğini paylaştığınızda veya telif hakkı ihlalini kolaylaştırdığınızda o kişinin telif hakkını ihlal etmiş olmanız, aşağıdaki durumlarda dahi mümkündür:

Instagram'da içerik paylaşmadan önce kendinize şunları sorun:

Genellikle içerikleri Meta platformlarında paylaşmadan önce eser yaratıcısından yazılı izin almak iyi bir fikirdir. Lisans almak gibi bir yolla kendisinden izin almanız halinde başka bir kişiye ait içerikleri kullanmanız mümkün olabilir. İçeriğin herkese açık bir domainde yer alması, adil kullanım kapsamında olması veya telif hakkına ilişkin başka bir istisna bulunması durumunda da başka bir kişiye ait içerikleri kullanmanız mümkün olabilir.

Dünya genelinde yasalar, bazı durumlarda telif hakkı yasalarının sıkı şekilde uygulanmasının adil olmayacağını ya da yaratıcılığı bastırarak veya insanları orijinal eserler üretmekten caydırarak topluma zararlı olacağını göz önünde bulundurur. Bu yasalar, belirli durumlarda kişilerin başkasının telif haklı eserini kullanmasına izin verir. Yaygın örnekler arasında eleştiri, yorum, parodi, hiciv, haberler, eğitim, öğretim ve araştırma sayılabilir.

Amerika Birleşik Devletleri ve diğer bazı ülkeler "adil kullanım" doktrinini benimserken, Avrupa Birliği üyesi ülkeler dahil olmak üzere bazı ülkeler ise telif hakkına ilişkin başka istisna veya sınırlamalar uygular. Bu istisna veya sınırlamalar kişilerin uygun durumlarda telif haklı materyalleri kullanmasına izin verir. Başkasına ait telif haklı eserleri yasaların belirlediği sınırlar dahilinde kullanma olanağı hakkında sorularınız varsa hukuki danışmanlık almayı tercih edebilirsiniz.

Telif hakkıyla korunan bir eserin belirli bir kullanımının adil kullanım kapsamında olup olmadığını anlamak genellikle kolay olmasa da kanunlar, göz önünde bulundurabileceğiniz bazı etkenlere dikkat çekmektedir:

ABD'de adil kullanım hakkında daha fazla bilgi almak için ABD Telif Hakkı Dairesi'nin Adil Kullanım İndeksini inceleyebilirsiniz.

Telif hakkına yönelik uygulanan istisna ve sınırlamalar ülkeden ülkeye değişiklik gösterebilir. Genel olarak, istisna ve sınırlamaları esas alan ülkelerde telif haklı eserlerin kullanımı bir hak sahibinin çıkarlarına makul olmayacak ölçüde zarar vermemelidir. AB'de her bir Üye Devlet, kullanıcıların içerikleri kullanıma sunarken şu istisnalara dayanabilmesini sağlamalıdır: alıntı, eleştiri, değerlendirme, karikatür, parodi veya öykünme. AB'de telif hakkı yasası hakkında daha fazla bilgi almak için EUIPO sitesine gidebilirsiniz.

Bu doğrultuda bir niyetiniz olmasa da başkasına ait bir telif hakkını ihlal edebilirsiniz. Birçok durumda, izin almadığınız sürece başkasının telif hakkıyla korunan bir eserini kullanmamanız gerekir.

Aşağıdakileri yapsanız bile, başka birisinin içeriğini kullanmanızın söz konusu kişinin telif hakkını ihlal edebileceğini unutmayın:

Telif hakkı ve telif hakkı yasalarının neleri koruduğu hakkında daha fazla bilgi alın. Çevrimiçi formumuz üzerinden gönderilen bir fikri mülkiyet hakkı şikayeti nedeniyle paylaştığınız içeriği kaldırırsak Facebook veya Instagram'dan şikayette bulunan hak sahibinin adını ve e-posta adresini ve/veya diğer şikayet ayrıntılarını içerecek bir bildirim alırsınız. İçeriğin kaldırılmaması gerektiğini düşünüyorsanız sorunu çözmeye çalışmak için hak sahipleriyle doğrudan iletişime geçebilirsiniz.

İçeriğin kaldırılmasıyla ilgili olarak bizden herhangi bir e-posta almazsanız lütfen Facebook veya Instagram hesabınızla ilişkili e-posta adresinizi kontrol edin. Öncelikli adresinizi hesap ayarlarınızın altında bulabilirsiniz. Bizden hâlâ bir e-posta almadıysanız Facebook veya Instagram bildirim ayarlarınızı gözden geçirebilir veya e-posta spam dosyasını kontrol edebilirsiniz.

Facebook veya Instagram'da bir içeriğin telif hakkınızı ihlal ettiğini düşünüyorsanız aşağıdaki işlemlerden birini veya birkaçını yapabilirsiniz:

Lütfen dikkat:

Şikayette bulunmadan önce lütfen şikayet etmek istediğiniz içeriğin, telif hakkınızı veya ticari marka hakkınızı izin verilebilir bir biçimde kullanıp kullanmadığını kontrol edin. Şikayet ettiğiniz içeriğin fikri mülkiyet haklarınızı ihlal edip etmediğini (adil kullanım ihtimali nedeniyle veya başka nedenlerle) kesin olarak bilmiyorsanız bu konuda hukuki danışmanlık alabilirsiniz.

Fikri mülkiyet hakkının ihlaline yönelik bir şikayet göndermenin, hukuki sonuçları olabilecek ciddi bir konu olduğunu lütfen unutmayın. Telif hakkı veya ticari marka haklarının ihlaline ilişkin yanıltıcı veya sahte şikayetlerin kasıtlı olarak gönderilmesi, Facebook'un aksiyon almasına ve gerekirse hesabınızı kapatmasına neden olabilir.

Ayrıca kasıtlı olarak telif hakkıyla ilgili yanıltıcı veya sahte bir ihlal şikayeti göndermenin Amerika Birleşik Devletleri Dijital Milenyum Telif Hakkı Yasası'nın (DMCA) 512(f) kısmında ve başka ülkelerdeki benzer yasalarda tazminat yükümlülüğüne yol açabileceğini unutmayın.

Sadece fikri mülkiyet hakları sahibi veya yetkili temsilcisi şüpheli bir ihlali şikayet edebilir. Instagram'da bir içeriğin başka birinin telif hakkını veya ticari marka haklarını ihlal ettiğini düşünüyorsanız bunu hak sahibine bildirebilirsiniz.

Atanmış temsilcimize telif hakkı ihlali ile ilgili bir DMCA şikayeti göndermenin en hızlı ve kolay yolu çevrimiçi formumuzu doldurmaktır.

Belirlenmiş temsilcimizle diğer yöntemlerle iletişime geçmek isterseniz aşağıdaki bilgileri kullanabilirsiniz (bu yöntemler daha yavaş işleyecektir):

Atanmış temsilcimize çevrimiçi formumuz dışında başka herhangi bir şekilde şikayet gönderirseniz telif hakkı iddianızla ilgili tüm bilgileri eklemeniz gerektiğini lütfen unutmayın.

Bir hak sahibinden Facebook veya Instagram'da paylaştığınız bir içeriğin fikri mülkiyet haklarını ihlal ettiğine dair bir şikayet aldığımızda, o içeriği sizinle iletişime geçmeden önce derhal Facebook'tan kaldırmamız gerekebilir.

Çevrimiçi formumuz üzerinden gönderilen bir fikri mülkiyet hakkı şikayetinden ötürü paylaştığınız içeriği kaldırırsak Meta'dan şikayette bulunan hak sahibinin adını ve e-posta adresini ve/veya diğer şikayet ayrıntılarını içerebilecek bir bildirim alırsınız. İçeriğin kaldırılmaması gerektiğini düşünüyorsanız sorunu çözmeye çalışmak için hak sahipleriyle doğrudan iletişime geçebilirsiniz.

Bir Sayfanın yöneticisiyseniz ve Sayfadaki başka bir yöneticinin paylaştığı içerik bir fikri mülkiyet hakkı şikayeti nedeniyle kaldırıldıysa kaldırılan içerikle ilgili bilgilerin ve bu içeriği paylaşan diğer yöneticinin adının bulunduğu bir bildirim alırsınız.

Bir grupta paylaştığınız bir içerik, fikri mülkiyet ihlali şikayeti nedeniyle kaldırıldıysa grup yöneticileri de içeriğin kaldırıldığı ve kaldırılan içeriği paylaşan grup üyesinin kim olduğu konusunda bilgilendirilir.

İçerikleriniz bir telif hakkı şikayeti nedeniyle kaldırıldıysa itirazda bulunabilirsiniz. Nasıl itirazda bulunacağınıza ilişkin talimatları size gönderdiğimiz mesajda ileteceğiz. Benzer şekilde, içerik ABD Dijital Milenyum Telif Hakkı Yasası (DMCA) bildirim ve karşı bildirim prosedürleri gereği kaldırıldığında bir DMCA karşı bildiriminde bulunabilirsiniz. Talimatları size gönderdiğimiz mesajda bulabileceğinizi hatırlatmak isteriz. İtiraz sürecimizle ilgili daha fazla bilgi alın.

Grup yöneticileri fikri mülkiyet ihlalleri nedeniyle gruplarından kaldırılan içerikler hakkında bilgilendirilir ancak yalnızca içeriği paylaşan kişi itirazda bulunabilir.

Telif hakları veya ticari marka hakları gibi başkalarına ait fikri mülkiyet haklarını ihlal eden içerikleri tekrar tekrar paylaşırsanız Instagram'ın tekrar ihlalde bulunanlara yönelik ilkesi uyarınca hesabınız kapatılabilir veya Sayfanız kaldırılabilir.

Bu ilke kapsamında, fotoğraf veya video paylaşma olanaklarınız kısıtlanabilir ve Instagram'daki çeşitli özelliklere ve işlevlere erişiminizi kaybedebilirsiniz. Bu ilke uyarınca gerçekleştirilen işlemler, şikayet edilen içeriğin kendisine ve nerede paylaşıldığına bağlı olarak değişebilir.

Paylaştığınız içerik bir itiraz nedeniyle veya hak sahibinin şikayetini geri çekmesi üzerine geri yüklenirse tekrar ihlalde bulunanlara yönelik ilkemiz kapsamında içeriğin geri yüklendiğini göz önünde bulundururuz.

Hesabınızın Instagram veya Facebook tarafından yanlışlıkla kapatıldığını düşünüyorsanız neler yapabileceğiniz hakkında daha fazla bilgi alın.